Skip to main content
In 2015 bestaat het Food Filmfestival vijf jaar. Het is een initiatief dat samen met de Youth Food Movement is ontwikkeld en dat in voorgaande jaren bestond uit een driedaags festijn in Amsterdam waarin Food, Film en Festival samenkomen. Dit jaar gaat het Food Filmfestival op reis door heel Nederland. Op 27 Juni strijkt het neer in Utrecht en deze dag staat in het teken van het thema ‘bodem’. Een onderdeel van het Utrechtse festival is De Grote Bodem Show. Hierin wordt een gesprek gevoerd met twee jonge boeren – de ene ‘traditioneel’ (man!), de andere biologisch-dynamisch (vrouw!) – over de gevolgen van hun productiemethoden voor de bodem.
Ik ben uitgenodigd om in dit gesprek “een filosofische vraag te stellen”.
De setting is als volgt: een groot schoollokaal met een geïmproviseerd podium, waarop de twee boeren zitten. Een moderator leidt het gesprek met de boeren en met het publiek van zo’n 60 (vooral jonge) mensen. Ik moet plaatsnemen achter een scherm en op een zeker moment (ingeleid door een ‘tune’) word ik geacht een luik open te trekken en de zaal een filosofische vraag voor te leggen.
De moderator spreekt met de boeren over de complexiteit van de bodem, over duurzame en minder duurzame productiemethoden, over bodemdegradatie en –uitputting. En dan is er plotseling de ‘tune’. Ik trek het luik open en vraag: “Van wie is de bodem nou eigenlijk” ? Even valt het helemaal stil en dan zegt iemand in het publiek: “Van ons allemaal toch” ? Iemand anders reageert met: “Eigenlijk is de bodem van alles wat erin en erop leeft”. De moderator wendt zich vervolgens tot de boeren. De biologisch-dynamische boerin stelt: “Ik probeer in mijn leven zo goed mogelijk voor de bodem op mijn bedrijf te zorgen, maar hij is niet van mij”. De traditionele boer geeft een ander antwoord: “Tja, ik ben niet zo zweverig. Als ik kijk naar wat ik heb moeten betalen voor de grond, zou ik toch stellen dat de bodem van mij is. Maar ik vind wel dat ik een verantwoordelijkheid naar de toekomst heb en dat ik er niet mee kan doen wat ik wil. Ik moet er zorgvuldig mee omgaan”.
Ik ga bemoedigd naar huis!
Matthijs Schouten

Vice-voorzitter Matthijs Schouten studeerde biologie, Keltische taal- en letterkunde, vergelijkende godsdienstwetenschappen en Oosterse filosofie. Na zijn studie werkte hij geruime tijd in Ierland; hij verrichtte daar onderzoek aan hoogvenen en voerde er tevens een campagne ter bescherming van veengebieden. Hij is sinds 1992 verbonden aan Staatsbosbeheer. Bovendien is hij bijzonder hoogleraar Natuur- en Landschapsbescherming aan de universiteiten van Cork en Galway (Ierland) en bijzonder hoogleraar in de Ecologie en Filosofie van het Natuurherstel aan de Wageningen Universiteit. Sinds zijn studietijd heeft hij zich verdiept in de rol die natuur speelt in het menselijk denken en hij publiceerde hierover onder meer het boek 'Spiegel van de natuur; het natuurbeeld in cultuurhistorisch perspectief'.

X